« ( كميل بن زياد گويد : اميرالمؤمنين على بن ابىطالب ( ع ) دستم را بگرفت و مرا به طرف بيابان برد ، چون به صحرا رسيد ، آهى از صميم جان بركشيد و گفت : ) اى كميل ! مال اندوزان اگر چه به ظاهر در قيد حياتند امّا در واقع مرده هستند ، و دانشمندان تا روزگار پابرجاست ، باقى و پايدار هستند ، گرچه وجود ظاهرى آنها از بين رفته است امّا نام و نشانه‌هاى آنها در دلها جاودانه است . بدان كه در اينجا ( اشاره به سينه مبارك خويش فرمود ) دانشى انبوه و فراوان نهفته است . اىكاش براى اين علم كسانى را مىيافتم كه در گرفتن آن شايسته و لايق باشند ! آرى يافتم كسى را كه در دريافت علم باهوش بود امّا اهل امانت نبود ، دين را وسيله‌اى براى رسيدن به آرزوهاى دنيوى خود قرار داده بود و با نعمتهاى الهى بر بندگانش و با حجّتهاى او بر اولياء و دوستانش ، برترى مىجست . . . » . سخنان امام على ( ع ) كه به مناسبت‌هاى مختلف فرموده‌اند ، مىتوانند بيانگر علوم جامعى باشند كه پس از قرآن و كلام رسول خدا ( ص ) بىنظير است . سخنان و كلمات ارزشمند امام ( ع ) كه تجلىگاه اين علوم است در بحثهاى خداشناسى ، دين‌شناسى ، مسائل‌شناسى ، امور اجتماعى ، اخلاق ، عبادات و . . . ، در بالاترين مرتبه و در حدّ اعجاز است و مىتواند به صورت يك طرح اساسى براى پىريزى عقايد دينى و ترسيم خط سياست اسلامى و تنظيم پايه‌هاى اخلاق مذهبى و در نهايت هدايت و رستگارى بشريت و رسيدن به سرمنزل سعادت مورد بهره‌بردارى قرار گيرد ، چگونه ممكن است كلام كسى كه از دوران كودكى ، همگام و همراه بزرگ پرچم‌دار توحيد ، رسول اعظم ( ص ) ، شهر دانش و اقيانوس بىكران علوم و معارف الهى باشد و در كسب اين علوم و فضايل اخلاقى و اقتداى به آن حضرت مأمور باشد امّا رهپويان حقيقت را به مرز سعادت و كمال انسانيت نرساند ! حضرت على ( ع ) اين فضيلت ويژه و امتياز منحصر به فرد را در سخنانى بس شيوا و دل‌نشين در قسمتى از خطبهء انسان‌ساز قاصعه ايراد مىفرمايند : « أَنَا وَضَعْتُ فِى الصّغَرِ بَكَلَاكِلِ الْعَرَبِ ، وَ كَسَرْتُ نَوَاجِمِ قرُونِ رَبِيعَةَ وَ مُضَرَ . وَقَدْ عَلِمْتُمْ مَوْصِعِى مِنْ رَسُولِ اللَّه - صَلّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ إله - بِالْقَرَابَةِ القَرِيَبْةِ ، وَ الْمَنْزِلَةِ